Program safe: kluczowa rola polski w największym programie inwestycji obronnych ue w kontekście transformacji europejskiego przemysłu zbrojeniowego

Abstract

The SAFE (Security Action for Europe) programme represents a historic response by the European Union to the structural deficit in production capacities of the European defence sector and the shortages of armaments revealed by the war in Ukraine. This financial instrument, valued at approximately EUR 150 billion and based on the issuance of joint EU bonds, aims to accelerate joint procurement, consolidate demand, and rebuild industrial capacity, thereby strengthening the EU’s strategic autonomy by 2030. Due to the scale of its armed forces modernisation and the absorption capacity of its defence industry, Poland naturally plays the role of a key beneficiary of the programme. From Poland’s perspective, the paper analyses the SAFE financial mechanism, the 65/35 eligibility rule promoting European production, and the consequences of fiscal-production asymmetry among Member States for the transformation of the European defence industry.

Program SAFE (Security Action for Europe) stanowi dziejowa odpowiedź Unii Europejskiej na strukturalny deficyt zdolności produkcyjnych europejskiego sektora obronnego oraz niedobór uzbrojenia ujawniony w następstwie wojny w Ukrainie. Instrument finansowy o wartości okolo 150 mld EUR, oparty na emisji wspólnych obligacji UE, ma na celu przyspieszenie wspólnych zamówień, konsolidację popytu oraz odbudowę potencjału przemysłowego, wzmacniając autonomię strategiczną UE do 2030 r. Polska, ze względu na skalę modernizacji sił zbrojnych i zdolności absorpcyjne przemysłu, naturalnie odgrywa role kluczowego beneficjenta programu. Właśnie z punktu widzenia Polski przeanalizowano mechanizm finansowy SAFE, zasadę kwalifikowalności 65/35 promującą produkcję europejską oraz konsekwencje asymetrii fiskalno‑produkcyjnej między państwami członkowskimi dla transformacji europejskiego przemysłu zbrojeniowego.